PZC 14 november 2024 door Marcel Modde
Gemeente gooit het over een andere boeg met de Oude Haven, maar de bewoners zijn er allerminst gerust op
De gemeente gaat diep door het stof in het evaluatierapport over de gang van zaken rond het renovatieplan voor de Oude Haven te Zierikzee. Maar de bewonerscommissie blijft met veel prangende vragen zitten en is er nog steeds niet gerust op dat alles nu goed gaat.
“Een cocktail van acties, voorwaarden en verwachtingen, die hebben geleid tot een project dat onmogelijk goed kon verlopen”, is de niet mis te verstane conclusie van de Erasmus Universiteit.
Onderzoekers van de faculteit Govern/EUR hebben het project doorgelicht en constateren dat de gemeente in de aanloop naar de uitvoering zelf het spoor bijster raakte. Ondertussen zijn er weer nieuwe vraagtekens gerezen.
Wethouder Hanno Canters erkende woensdag bij de presentatie van het rapport dat omwonenden van de Oude Haven onvoldoende zijn betrokken bij de planvorming. Dat gaat sinds de nieuwe start twee jaar geleden beter, ervaren de onderzoekers op basis van gesprekken met belanghebbenden.
En toch zijn er ondertussen weer veel nieuwe vraagtekens gerezen, reageert Luitzen Bijlsma namens de bewonersgroep. ,,Ik wil niet de betweter zijn die langs de zijlijn alles beter weet. Maar als ik dan weer lees dat de wethouder het heeft over de bouw van een sluisje in de mond van de Oude Haven...”
Dat is niets meer en minder dan een wandje wat open en dicht kan, waar eerder ook al met de bewoners over is gesproken, reageert Canters. ,,Een laag randje om de vloed iets langer tegen te houden. Zodat per dag één tot twee uur langer kan worden doorgewerkt. We gaan die haven echt niet leegpompen en laten het getij gewoon z’n gang gaan. Niets bijzonders dus.” De bouw van zo’n sluis staat ook niet in de vergunning. Dat was ook niet nodig, werd gezegd
Na de uitspraak van de Raad van State twee maanden geleden is de nieuwe vergunning, die de gemeente zichzelf in februari gaf voor restauratie en herinrichting van de Oude Haven, onherroepelijk geworden.
In die vergunning staan geen nadere bouwregels omschreven waar aan moet worden voldaan, zag Bijlsma. ,,In de oude vergunning zijn wat zaken weggestreept en aanpassingen met de hand bijgeschreven. Maar nergens staat bijvoorbeeld hoeveel slijpwerk nodig is voor het metselwerk, hoe het transport wordt geregeld, hoe diep ze onder de waterlijn gaan repareren. Terwijl je toch mag verwachten dat tot in detail wordt opgenomen welke condities aan het werk worden gesteld. Hebben we dat met het huis van wethouder Paula Schot ook niet gezien? Dit komt niet tot een goed eind op deze manier. Nog steeds niet. Wees transparant. In alles!”
Kennelijk zijn er ondertussen miljoenen in de haven gegooid. Maar de kades staan te verloederen.
Dat geldt ook voor de kosten die zijn gemaakt. Het gereserveerde budget van 4,9 miljoen wordt inmiddels overschreden. Bijlsma: ,,Hoeveel geld is er al precies uitgegeven. En waaraan? Kennelijk zijn er ondertussen miljoenen in de haven gegooid. Maar de kades staan te verloederen. Er is al die jaren nog niks aan gedaan. Waarom is er niet opnieuw aanbesteed, zodat de huidige aannemer ook de druk van de markt voelt? Ik zou graag zien dat dit project wordt vlot getrokken en eindelijk eens wordt uitgevoerd.”
PZC 13 november
Restauratie Oude Haven Zierikzee: ‘Een project dat hoe dan ook in de soep moest lopen’
Fout op fout op fout is gestapeld bij het restauratieplan voor de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee. Dat frustreerde de relatie met omwonenden en heeft geleid tot onnodige kosten.
Achteraf had veel anders gemoeten, erkennen betrokkenen bij de gemeente in het evaluatierapport. De restauratie van de kademuren is aangevlogen als relatief simpel project, dat kon worden uitgevoerd volgens het ‘bekende recept’ bij de gemeente. Daarbij is voorbijgegaan aan potentiële ‘onzekerheden’, die wél konden worden verwacht bij een dergelijk historische omgeving, aldus onderzoeker Jitske van Popering van de Erasmus Universiteit. ,,Op dit project zijn gaandeweg zoveel keuzes gemaakt, dit was hoe dan ook in de soep gelopen.”
De gemeente raakte in de zomer van 2020 de regie over het geheel kwijt, concludeert Van Popering. ,,Hierdoor werd de gemeente keer op keer verrast door de gebeurtenissen en lukte het niet de regie terug te krijgen.”
Dat bleef zo tot twee jaar later, toen een nieuwe start met het project werd gemaakt. Dit leidde tot beter inzicht in de fundering van de kademuren en een gewijzigde uitvoeringsmethodiek, gericht op het restaureren van het metselwerk. De evaluatie kwam tot stand op aandringen van de gemeenteraad, die de twist met verontruste omwonenden zat was en tot op de bodem uitgezocht wilde zien wat en waar het allemaal mis is gegaan. De bewoners waren bang voor schade aan hun monumentale huizen en voelden zich niet gehoord. Ze kwamen bovendien met een deskundige berekening, waaruit bleek dat de restauratie van de kademuren eenvoudiger kon dan wat de aannemer de gemeente had voorgespiegeld.
De evaluatie legt onder meer bloot dat vanuit de ambtelijke hiërarchie weinig leiding aan het projectteam is gegeven. ,,Er is binnen de organisatie geen duidelijke structuur of rolverdeling in de lijn van projectteam naar ambtelijke opdrachtgever, gemeentesecretaris en bestuurlijk opdrachtgever (wethouder).” Kosten opgelopen tot meer dan 4,9 miljoen euro
Door het ontbreken van die lijn werden kritische vragen, zoals over risico’s of het betrekken van omwonenden, onvoldoende gesteld. Ook stond het projectteam vaak zelf voor het nemen van beslissingen en kon daarbij ‘onvoldoende worden gerekend op rugdekking’.
Met als gevolg: ,,Een cocktail van acties, voorwaarden en verwachtingen, die hebben geleid tot een project dat onmogelijk goed kon verlopen.” Tevens zijn de kosten onnodig opgelopen, aldus Canters, en overschrijdt dat inmiddels het gereserveerde budget van 4,9 miljoen euro. Wanneer eindelijk met de renovatie en herinrichting van de Oude Haven wordt begonnen, durft de wethouder nog niet te zeggen. ,,Reken zeker op twee jaar. Om aan de kademuren te kunnen werken, wordt onder het witte bruggetje een sluis gebouwd. Die bouw alleen al duurt acht maanden.” Het project is al sinds 2011 in voorbereiding.
Mei 2023 PZC
Game, set en match voor omwonenden Oude Haven Zierikzee; gemeente ziet fout met restauratieplan kademuren tijdig in
Een ingrijpende renovatie van de Oude Haven in Zierikzee is niet nodig. Verschillende nieuwe onderzoeken later ziet de gemeente in dat de constructie van de kademuren beter is dan werd gedacht. Precies zoals omwonenden al bijna drie jaar zeggen. Lang leve het oproer, zo klonk de ondertoon in juni 2023 in de raadscommissie. Want als bewoners van de Oude Haven en omgeving hun poot niet stijf hadden gehouden, had Zierikzee nu wellicht met de gebakken peren gezeten. Het boren van stalen funderingspalen zou de drie eeuwen oude kademuren eerder hebben verzwakt dan versterkt, wreef onafhankelijk voorzitter van de participatiecommissie Jan Geluk het gemeentebestuur toch nog even fijntjes onder de neus. ,,Dan hadden we nu mogelijk met verzakkingen gezeten.”
,Dit is er zo één van beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald”, gaf wethouder Hanno Canters (LSD) ruiterlijk toe. Drie jaar geleden was het college er nog van overtuigd dat de kademuren er dusdanig slecht aan toe waren, dat een nieuwe fundering noodzakelijk was. Die overtuiging werd ingegeven door eerder onderzoek van een ingenieursbureau en de aannemer ging daar in mee.
Twee bewoners van het Havenkwartier -toevallig ook ingenieurs met een bewezen staat van dienst- zetten daar grote vraagtekens bij en maakten een alternatieve berekening. Ze kwamen tot de conclusie dat de kade ‘bewezen sterk genoeg is’ en dat de muur -gelet op de bewegingsmetingen door de jaren heen- stevig op z'n plek staat. Alleen herstel van het metselwerk zou voldoende zijn, aldus Luitzen Bijlsma en Erik van Uffelen. Achteraf gezien had de gemeente zich een hoop tijd, moeite, geld en vooral ook ergernissen kunnen besparen, als ze het tegengeluid serieus had genomen. Want precies dát is nu ook de conclusie van andere deskundigen, die een nieuwe reeks onderzoeken en metingen hebben verricht; afgedwongen door omwonenden. ,,We zijn erg blij met deze 180 graden draai”, zegt Van Uffelen.
Houten paalfundering blijkt niet te bestaan
De houten fundering, waarvan werd aangenomen dat die na drie eeuwen in zout getijdewater aan vervanging toe zou zijn, blijkt tot ieders verrassing onder een groot deel van de kade niet eens te bestaan. De muren staan op stevig compacte klei, zo werd eind februari duidelijk. De palen stonden wel op oude tekeningen, zocht de wethouder nog naar een verklaring voor het misverstand.
Een mispeer die de gemeente duur had kunnen komen te staan en dus moet tot op de bodem worden uitgezocht hoe dat zo heeft kunnen gebeuren, vindt raadslid Henny Keereweer (PvdA). Ook uit de coalitie klonk het ongeloof over de uiteindelijke uitkomst. ,,Wat mij in dit hele proces nog het meest bijstaat, is de de zeer stellige overtuiging van het college dat zij met haar oplossing voor de renovatie van de kademuren op het goede spoor zat", aldus CDA-fractievoorzitter Rutger Punt. Aanhoudend gerammel van omwonenden aan de poort bracht de raad aan het twijfelen en de rijdende trein tot stoppen. ,,Gelukkig maar, mogen we nu constateren. De ellende was niet te overzien geweest.” Ook al zijn er volgens Punt verzachtende omstandigheden aan te voeren. ,,De eerlijkheid gebied wel te zeggen dat eigenlijk niemand dit voorzien had. Ook niet de externe geconsulteerde experts.”
4,9 miljoen euro gereserveerd voor restauratie kademuren
De omwonenden kunnen in elk geval opgelucht adem halen. Nu het boren van nieuwe fundering achterwege blijft, is ook het risico op schade aan hun huizen nihil. Het metselwerk wordt uitgevoerd bij laag water. Naar verwachting wordt daarmee ik oktober begonnen. Voor de restauratie van de kademuren is 4,9 miljoen euro gereserveerd. Maar nu een nieuwe fundering niet nodig is, kan dat een besparing opleveren. Canters gaat er van uit dat de restauratie, inclusief de aansluitende herinrichting van het gebied, zo'n twee jaar in beslag neemt. Uitganspunt is dat de bomen rond de Oude Haven behouden blijven.
19 oktober 2022
BEZOEK van WETHOUDER HANNO CANTERS
Zoals aangekondigd in de gemeentelijke Nieuwsbrief Kademuren Oude Haven van oktober
2022 komt de wethouder op 31 oktober, 1 november of 2 november bij de bewoners van de Oude Haven langs om te horen wat u belangrijk vindt om rekening mee te houden bij de voorgenomen restauratie van de
kademuren aan de Oude Haven.
Onderstaand een aantal zaken die we vanuit de bewonerscommissie van belang vinden om
aan de wethouder mee te geven. Uiteraard is het aan u als bewoner van de Oude Haven om
deze bij het bezoek van de wethouder kenbaar te maken, aan te vullen, mee te geven of
anderszins.
1. De aanpak van de kaderestauratie is nog steeds onduidelijk.
Welke methode van herstel wordt gebruikt, wat is de fasering, wanneer begint het,
hoe zit het met overlast, enz.
Als bewoner willen wij antwoord op deze vragen, over de uitkomsten beschikken van
het geohydrologisch onderzoek en de rapportage over de uitwerking van de
aanbevelingen van de TU.
2. Hoe wordt voorkomen dat er schade ontstaat aan de panden langs de Oude Haven.
Het gaat niet om de afwikkeling van schade, maar om maatregelen om schade te
voorkomen. De raad heeft in juli 2021 gevraagd om een integraal risicodossier.
Afgezien van de inschakeling van een extern bureau is er op dit gebied 1½ jaar niets
gebeurd…
Het risicodossier dient opgesteld te worden in samenspraak met de bewoners.
3. Hoe wordt gezorgd voor het behoud van de bomen. Actueel onderzoek maakt
duidelijk dat de kwaliteit van de bomen handhaving rechtvaardigt.
Dit maakt een onderhoudsplan noodzakelijk.
4. Participatie is noodzakelijk, en wel met directe ingang.
Het gaat niet alleen om informeren, het is tweerichtingsverkeer. Ook voor de raad is
de noodzaak van participatie evident (amendement 1 juli 2021).
Op korte termijn moet een participatiewerkgroep worden ingesteld.
De bewonerscommissie Oude Haven
Artikel uit PZC van 1 juni 2022 Jan van Ommen en Marcel Modde
ZIERIKZEE – De gemeente hakt dit najaar de knoop door over de restauratie van de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee. De vergunning is voor de Raad van State overeind gebleven.
De Raad van State ziet nog geen reden voor de noodrem in restauratieplan Oude Haven; ‘Ga alsjeblieft met elkaar praten, dat kan een hoop ellende voorkomen
Omwonenden van de Oude Haven in Zierikzee vrezen voor verzakkingen en schade aan hun monumentale woningen bij de restauratie van de kademuren.
Drie omwonenden hadden de Raad van State gevraagd de vergunning te schorsen, omdat ze bang zijn voor schade aan hun panden. Maar daar ziet de bestuursrechter nog geen aanleiding toe. Wel deed hij een dringend beroep op de gemeente beter te overleggen met de bewoners over de herstelplannen.
Het is zeker niet de eerste vingerwijzing naar een gebrekkige communicatie tussen de gemeente en bewoners rondom de Oude Haven over de restauratieplannen. Na een eerdere confrontatie over de beoogde aanpak van de aannemer en de voorgenomen kap van 23 bomen, werd eind 2020 een speciale bewonerscommissie aangesteld. Met oud-dijkgraaf en voormalige Tweede-Kamerlid (VVD) Jan Geluk als onafhankelijk voorzitter. De praktijk bleek echter weerbarstig, want zelfs Geluk haalde tot twee keer toe openlijk uit over de opstelling en handelswijze van de gemeente in deze kwestie.
Zo vaag dat van alles mogelijk is
Pas nadat de bewonerscommissie een second opinion bij de TU Delft had afgedwongen en de raad bovendien besloot de restauratie een jaar uit te stellen voor verder aanvullend onderzoek naar het risico op schade door verzakkingen, keerde de rust terug op de Oude Haven. Maar voor drie omwonenden was dat toch nog niet genoeg. Hans de Jong, Bert de Kok en Wim Klaassen begonnen een spoedprocedure bij de Raad van State. Ze vrezen grote schade aan zestig monumentale panden ‘als de aannemer volgens een verkeerde herstelmethode te werk gaat’. Volgens de Zierikzeeënaren is de in 2020 verleende vergunning ‘zo vaag dat van alles mogelijk is’.
Juist omdat er nog onderzoeken lopen, vindt de bestuursrechter het te vroeg om nu al aan de noodrem te trekken. De politieke besluitvorming is nog lang niet afgrond, oordeelde de staatsraad deze week op de zitting. ,,Het is een dynamisch geheel waar ik mij als bestuursrechter op dit moment niet inhoudelijk ga mengen. Voor mij is van belang dat de aannemer niet voor september of oktober daadwerkelijk met het kadeherstel zal beginnen. Het kan nog alle kanten op. Mocht er tegen die tijd een besluit liggen waar u het absoluut mee oneens bent, dan kunt alsnog naar de rechter stappen om een spoedvoorziening te eisen.”
Een woordvoerder van de gemeente Schouwen-Duiveland zei te verwachten dat de aanvullende rapporten niet eerder dan deze of volgende maand klaar zijn. Daarna zullen burgemeester en wethouders een nieuw plan van aanpak voorleggen aan de raad. In het najaar volgt dan de definitieve besluitvorming. Maar voor het zo ver is: ,,Ga alsjeblieft met elkaar praten”, drukte de rechter beide partijen op het hart. ,,Dat kan een hoop ellende voorkomen. Zowel de gemeente als de bewoners en eigenaren van de monumentale panden aan de Oude Haven hebben er groot belang bij dat de kade op een goede manier wordt hersteld.”
Daar hopen de drie bezwaarmakers dan maar op, zeiden ze in een reactie op de uitspraak De Kok: ,,Wij zijn zeker niet tegen het kadeherstelproject. Maar we willen dat niet dat wij over enkele jaren zware schade aan onze panden krijgen en dan nergens terecht komen. Bovendien vinden we dat B en W meer moeten doen met de vele aanbevelingen en adviezen in het TU-rapport. Ze hebben nu alleen wat extra peilbuizen geplaatst. Dat is volstrekt onvoldoende.”
© archief Ernesta Verburg
Artikel uit de PZC 05 juli 2021
Marcel Modde
ZIERIKZEE - Game, set en match voor de bewoners van de Oude Haven in Zierikzee. Wat augustus vorig jaar begon als actie voor behoud van de lindebomen langs het water, verzandde in een duel met de gemeente over de noodzaak van een ingrijpende renovatie van de kademuren. Met als voorlopig eindresultaat dat de werkzaamheden een jaar zijn uitgesteld, wat tijd schept voor nader onderzoek naar de beste methode. De bomen worden in elk geval niet meer gekapt. ,,Dat past toch ook niet meer in deze tijd met al die alarmerende klimaatberichten.
.
Pauline de Gijt van de bewonerscommissie kan opgelucht op vakantie. Als ik terug kom, weet ik zeker dat de bomen er nog staan.” Hoe anders was het bijna een jaar geleden, toen ze in Zwitserland op de PZC-site las dat de meeste lindes moesten verdwijnen en zouden worden vervangen door jongere exemplaren van een andere soort. ,,De lindes veroorzaken overlast door plak van bladluis, zouden zonder bodemverbetering toch niet veel ouder meer worden en bovendien niet netjes op een rij staan. Bovendien kon de aannemer volgens de wethouder makkelijker zijn werk doen zonder die bomen. Allemaal wisselende argumenten. Ik ben daar eens ingedoken en toen bleek het allemaal nét even anders te liggen."
De Gijt sloot zich aan bij Hans de Jong en Wim Klaassen, die zich zorgen maakten over wat de kaderenovatie met de monumentale panden rondom zou doen. De risico's en hoe eventuele schade door verzakkingen kon worden verhaald, waren volgens hen onduidelijk. Een petitie voor behoud van alle 35 bomen en een pas op de plaats met de werkzaamheden totdat alles goed was uitgezocht, werd door 1385 medestanders ondertekend. Het begin van een goed georganiseerd verzet.
De drie musketiers van de Oude Haven kruisten meerdere malen de degens met de gemeente. De bewonerscommissie kreeg bijval van twee ervaren ingenieurs uit de buurt, die aan de hand van eigen berekeningen aantoonden dat de renovatie best een paar tandjes minder kon, dan wat de aannemer de gemeente had voorgesteld. Zo dwongen ze een second opinion af bij de Technische Universiteit in Delft. Daaruit rolden ruim twintig zwaarwegende aanbevelingen om het anders te doen. Alle reden om de uitvoering vooralsnog een jaar uit te stellen, besloot de raad afgelopen donderdag en alles nog eens goed uit te zoeken.
Het kan wél, als je maar wilt Welke methode er dan ook uitrolt, de bomen blijven staan en er komt degelijke risicoanalyse. ,,Dat is voor ons toch wel een hele belangrijke", zegt De Gijt. ,,En het meest fantastische vind ik zelf dat de bomen, volgens de deskundige die we hebben ingeschakeld, met een beetje extra aandacht
nog tientallen jaren mee kunnen. Dus het kan wél, als je maar wilt. De bomen kappen was gewoon de makkelijkste manier. Maar dat past toch ook niet meer in deze tijd met al die alarmerende klimaatberichten."
Met het raadsbesluit en de toezeggingen van wethouder Jacqueline van Burg is het vertrouwen van de bewonerscommissie in de gemeente voor een groot deel hersteld. De Gijt: ,,Er is het afgelopen jaar een hoop gedaan en gezegd. Vanaf nu kijken we weer positief naar de toekomst en vertrouwen er op dat het goed gaat.” Maar helemaal gerust zijn ze er nog niet op. Dat volgt pas wanneer alsnog een onafhankelijk projectleider wordt aangesteld, die er op moet gaan toezien dat er daadwerkelijk iets wordt gedaan met de adviezen van de TU en straks namens alle belanghebbende de uitvoering bewaakt. „Wij zijn er nooit op uit geweest de zaak te traineren. Maar puur dat het goed gebeurt; voor alles en iedereen.”